Tapuda alım-satım yapacak pek çok kişinin aklındaki soru şudur: “Ekspertiz raporu almak zorunda mıyım?” Cevap, işlemin türüne ve taraflara göre değişir. Bazı işlemlerde rapor yasal olarak istenirken, bazılarında zorunlu olmasa da ciddi riskleri önlemek için tavsiye edilir.
Raporun istendiği başlıca durumlar
- Yabancı uyruklu kişilere satış: Yabancılara yapılan taşınmaz satışlarında, SPK lisanslı kuruluşça hazırlanmış değerleme raporu tapu işleminin parçasıdır.
- Kredili satışlar: Konut kredisi kullanılan işlemlerde banka, taşınmazın teminat değerini lisanslı bir değerleme raporuyla belirler.
- Gayrimenkul yoluyla vatandaşlık: Yatırım tutarının belgelenmesi için değerleme raporu gerekir.
Zorunlu olmadığı hâlde neden önerilir?
Türk vatandaşları arasındaki peşin satışlarda rapor genellikle zorunlu değildir. Buna rağmen rapor almak şu riskleri azaltır:
- Piyasa değerinin çok üzerinde ödeme yapılması
- İmar aykırılığı, kaçak kat veya iskânsız yapı gibi sorunların sonradan fark edilmesi
- Tapudaki niteliğin (ör. “arsa” görünen ama üzerinde bina bulunan) fiili durumla uyuşmaması
- İpotek, haciz veya şerh gibi takyidatların gözden kaçması
Tapuda beyan edilen değer ve rayiç bedel
Tapu harcı, beyan edilen satış bedeli üzerinden hesaplanır ve bu bedel belediyenin belirlediği asgari değerin altında olamaz. Gerçek satış bedelinin altında beyanda bulunmak, ileride vergi incelemesi ve cezalarla sonuçlanabilir. Bir değerleme raporu, taşınmazın gerçek piyasa değerini bağımsız olarak belgeler.
Mevzuat değişebilir
Tapu işlemlerine ilişkin düzenlemeler zaman zaman güncellenmektedir. İşleminizden önce Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün güncel duyurularını kontrol etmenizi, hukuki konularda bir avukattan görüş almanızı öneririz.
Sonuç
Ekspertiz raporu, bazı işlemlerde yasal bir zorunluluk; diğerlerinde ise büyük bir yatırım kararını güvence altına almanın en pratik yoludur. Talebinizi iletmeniz hâlinde işleminiz için raporun gerekli olup olmadığı konusunda da bilgi veriyoruz.